Ieder gebouw een eigen verhaal
Tekst: Kerkmagazine | Beeld: Martin van der Hoek
In de Utrechtse Janskerk stonden vijf preekstoelen, die elkaar afwisselden én verhuisden van de ene naar de andere pijler. De bouwgeschiedenis van kerken toont continu verandering, vervanging en vernieuwing.
De bouwgeschiedenis van een pand in kaart brengen, dat doet De Fabryck, een bureau voor bouwhistorisch onderzoek. Het werd in 1996 opgericht door drs. Jacqueline Heijenbrok en dr. Guido Steenmeijer. Samen en onafhankelijk van elkaar realiseerden zij inmiddels circa 385 projecten. Van klein en eenvoudig, een muurtje in een boerderij, tot zeer grootschalig en gecompliceerd: het Binnenhof. Kerkmagazine spreekt met Guido
Steenmeijer over de bouwgeschiedenis van kerken.
Wat is een bouwhistorisch onderzoek?
“Wij analyseren panden, voornamelijk monumenten, vanuit historisch perspectief. Vaak denken mensen dat een pand in een bepaalde periode werd gebouwd, waarna er nooit meer iets wijzigde. Het tegendeel is waar, er
zijn door de tijd heen meestal enorm veel veranderingen geweest. Hoe ouder een gebouw, hoe meer er veranderd is. Wij onderzoeken wanneer welk onderdeel, welke structuur tot stand is gekomen. Dat stelt je in staat om aan verschillende onderdelen waarde toe te kennen.
Wanneer is een bouwhistorisch onderzoek nodig?
“Zo’n onderzoek wordt tegenwoordig bijna standaard gevraagd door de instantie die een vergunning voor een verbouwing verleent, veelal een gemeente. Het vormt de historische basis voor een verantwoorde vergunningverlening.
Dat is intussen staande praktijk, gemeenten zijn gaan inzien dat het nuttig was om de bouwgeschiedenis van een pand te kennen. Een gemeenteambtenaar kan niet alles weten. Soms gingen er elementen verloren die achteraf gezien belangrijk bleken.
Als de eigenaar van een monumentaal pand wil verbouwen of aanpassen wordt daar doorgaans een architect bij betrokken. Dan wordt er contact wordt opgenomen met de gemeente: wat mogen we wel, wat mogen we niet? Om daarover een gefundeerd besluit te kunnen nemen is een bouwhistorisch onderzoek nodig.”
Het volledige artikel is te lezen in Kerkmagazine september 2025. U kunt dat hier gratis downloaden.