Rouwdiensten in kerken blijven vaak zichtbaar via YouTube

Uit eigen onderzoek van Kerken.nl blijkt dat rouwdiensten vaak online blijven staan op YouTube, soms inclusief een PowerPoint presentatie vooraf met foto's van de overledene. Rouwdiensten die zichtbaar blijven via social mediakanalen; het lijkt oud nieuws, maar blijkt hoogst actueel, zoals ook te lezen valt in een artikel op NOS.nl.

In slechts vijf minuten zoeken op YouTube vonden wij vele tientallen rouwdiensten die nog volledig te bekijken waren. Vaak van recente datum, soms ook van veel langer geleden. De kroon spande een kerkelijke gemeente uit Zeeland waarvan (vrijwel) alle rouwdiensten van de afgelopen jaren nog op YouTube blijken te staan.

Wij vroegen de twee bekendste platforms voor kerktelevisie naar hun ervaringen en adviezen. Aan het woord zijn Klaas Jan Wierenga van Kerkdienstgemist.nl en Daan van Heteren van Kerkomroep.nl.

Herkent u het probleem dat rouw- en trouwdiensten voor iedereen toegankelijk zijn en blijven?
Beide directeuren bevestigen dat. Van Heteren: “Wij krijgen daar regelmatig vragen over, soms ook verzoeken van nabestaanden om een dienst van Kerkomroep.nl te verwijderen. In onze gesprekken met kerken wijzen wij hen altijd specifiek op de ‘speciale’ diensten, waaronder rouw- en trouwdiensten. Bij ons kun je vooraf en achteraf bepalen of een dienst wel of niet publiek te bekijken is of blijft.”

Wierenga: “Bij Kerkdienstgemist bepaal je per uitzending en opname of deze publiek dan wel privé moet zijn. Het is belangrijk voor kerken om vooraf in overleg met de nabestaanden te bepalen welke keuze gemaakt wordt. Het is aan de kerken om vervolgens te handelen naar de wens van de nabestaanden. Een enkele keer gaat het in deze communicatie mis. In zo'n geval kan de opname achteraf eenvoudig weer privé gemaakt worden. Vaak stellen nabestaanden wel prijs op een opname achteraf, zelfs als ze vooraf aangaven daar geen behoefte aan te hebben.

Als nabestaanden wil je vaak dat iedereen die de overledene heeft gekend een dienst kan bijwonen of live online kan volgen. Kan een dienst dan het beste openbaar zijn of achter een wachtwoord?
Wierenga: “Om de drempel voor kijkers zo laag mogelijk te houden is het handiger om de live-stream publiek te maken wanneer dat in overstemming is met de wens van de nabestaanden. Zo zorg je dat iedereen die de dienst online bij wil wonen dat ook zonder problemen kan doen. Natuurlijk is het ook mogelijk om een besloten link naar een privé uitzending te maken. Alleen personen met de link kunnen dan de live-stream bekijken. Hetzelfde geldt voor de opname.”

Van Heteren: “Dat is voor iedere situatie weer anders. Soms willen nabestaanden juist dat iedereen zonder beperking de dienst kan volgen, op meerdere platformen zowel kerkspecifiek als algemene streaming-platformen en soms is de wens juist om besloten (met wachtwoord) op een kerkspecifiek platform uit te zenden. Kerkomroep.nl biedt daar meerdere mogelijkheden voor aan zodat aan elke wens van de nabestaanden voldaan kan worden. Zo kan voor iedere dienst de kerk een uniek wachtwoord instellen waarna de uitvaartverzorger dit deelt met degenen die mee kijken.”

Welke tips heeft u voor kerken specifiek als het gaat om uitvaartdiensten?
Van Heteren: “Zorg dat duidelijk is wat het streamingbeleid van de kerk is én dat dit vanzelfsprekend aan te passen is naar de wens van de nabestaanden. Het is ons inziens aan te bevelen dat in nauw overleg met de uitvaartverzorger te doen. Juist in een gesprek met de uitvaartverzorger komen de praktische zaken omtrent een uitvaart aan de orde en daarvan is het wel/niet openbaar uitzenden en op welke platform er eentje van. Wellicht dat de kerk aan de uitvaartverzorger daarvoor een protocol kan afgeven met de mogelijkheden die de kerk daarin kan en wil bieden.”

Wierenga: “Overleg altijd vooraf met de contactpersoon van de nabestaanden en geef duidelijk aan welke mogelijkheden er zijn. Bijvoorbeeld live-stream publiek, maar opname besloten, of allebei besloten, of allebei publiek. Zorg dat het video-team handelt naar de wensen van de nabestaanden.”

Van Heteren vult aan: “De meest gehoorde klacht is dat de nabestaanden niet op de hoogte waren dat de dienst openbaar gestreamd is en daarna nog lang op het internet beschikbaar is. Laten kerken zich realiseren dat tijdens uitvaartdiensten ook vaak mensen naar de kerk komen die niet gewend zijn om een kerk te bezoeken en ook niet bekend zijn met de gewoonten in de kerk. Voor kerkgangers is het gewoon dat de dienst gestreamd wordt, voor bezoekers van een uitvaartdienst niet. Maak dus duidelijk dat het gebeurt en waarom het gebeurt.”

Wierenga: “Voor uitvaartcentra en crematoria hebben de makers van Kerkdienstgemist een platform ontwikkeld specifiek gericht op de uitvaartmarkt: Memoriam.tv. Bij Memoriam.tv zijn alle live-streams en opnames besloten by design. Natuurlijk zijn er mogelijkheden om te delen. Die beslissing ligt bij de nabestaanden.”

Links:
Artikel NOS.nl ‘Tientallen uitvaarten voor iedereen te zien op YouTube’
Kerkdienstgemist.nl
Kerkomroep.nl