Onderzoek PThU: kerken bezinnen zich op duurzame pacht

Protestantse kerken in Nederland bezitten naar schatting 27.000 hectare landbouwgrond, die zij verpachten aan agrariërs. Binnen de kerken heerst verdeeldheid over de vraag hoe deze grond op een verantwoorde manier beheerd kan worden. Sommige kerken willen zich bezinnen op duurzaam beheer, terwijl anderen van mening zijn dat dit geen kerntaak van de kerk is. Dit blijkt uit onderzoek onder leiding van Thijs Tromp, hoogleraar aan de Protestantse Theologische Universiteit (PThU).

De opbrengsten van de pacht worden door kerkrentmeesters vaak gebruikt voor het in stand houden van kerkelijke activiteiten, zoals het onderhoud van gebouwen en het bekostigen van een deel van het salaris van de predikant. Diaconieën besteden hun opbrengsten aan diaconale projecten. Toch wordt er, mede door zorgen over biodiversiteitsverlies, milieuvervuiling en klimaatverandering, steeds vaker de vraag gesteld of kerken zich niet actief zouden moeten inzetten voor duurzaam beheer van hun pachtgrond.

Uit het onderzoek, waarbij de PThU zestien diaconieën en acht colleges van kerkrentmeesters sprak, blijkt dat tweederde van de colleges zich nog niet eerder met dit onderwerp heeft beziggehouden. Van deze groep staat de helft wel open voor de mogelijkheid om hierover na te denken, maar er is ook terughoudendheid. Dit komt deels doordat bestaande pachtcontracten weinig ruimte bieden voor veranderingen en omdat men de pachters niet wil tegenwerken. De andere helft ziet het stimuleren van een bepaalde landbouwpraktijk niet als een taak van de kerk en pleit voor maatregelen vanuit de overheid.

Een kwart van de geïnterviewde diaconieën is al actief bezig met de ontwikkeling van beleid rondom duurzaam grondbeheer. Deze diaconieën voelen zich verantwoordelijk als rentmeester van Gods schepping, wat hun inzet voor duurzaamheid motiveert. De benaderingen van deze diaconieën verschillen sterk, afhankelijk van de lokale omstandigheden van de kerk.

Het onderzoek naar pacht maakt deel uit van een breder onderzoeksproject van de PThU, genaamd Grond. Op basis van de bevindingen uit dit onderzoek zal de PThU vervolgonderzoek uitvoeren. Het doel hiervan is om geloofsgemeenschappen te ondersteunen bij het ontwikkelen van goed onderbouwd beleid voor de toekomst, met betrekking tot het beheer van kerkelijk bezit in de vorm van landbouwgrond.

Bron: PThU