Grote beurt voor toren Grote Kerk in Apeldoorn

Door: Kees Posthumus

Het is een imposante aanblik: de toren van de Grote Kerk in Apeldoorn staat helemaal in de steigers. Er is een grote beurt gaande, die half december zal zijn afgerond.

Jacob van den Bos is voorzitter van de Stichting Exploitatie Grote Kerk Apeldoorn. Van den Bos: “Tien jaar geleden stond de kerktoren tot halverwege in de steigers. Er waren problemen met de natuurstenen elementen in de bakstenen toren, die met metalen ankers waren aangebracht. Dat leidde tot roestvorming en uitzetting, waardoor het poreuze zandsteen naar buiten werd gedrukt.
Tien jaar geleden vroegen wij ons al af, waarom Wegerif, de aannemer van de kerk, hier in 1892 voor gekozen heeft. Wij kunnen het hem niet meer vragen. Ook als ze goed ingemetseld waren, zouden ze zijn blijven zitten. De bouwers van toen waren aan de voorzichtige kant, blijkbaar. Verankeren kan wel, maar dan moet je ervoor zorgen dat de ankers voldoende diep weggewerkt zitten. Deze zaten te dicht bij de oppervlakte. Destijds is de forse schade aan de steen aangepakt en verdachte plekken zijn zoveel mogelijk hersteld. Het idee was om na tien jaar ook de rest van het natuursteen te vernieuwen. Bij de aanvraag van de BRIM-subsidie was al rekening gehouden met een tweede torenrestauratie.”

Koperen spits
“Gelukkig viel het mee: er was nauwelijks nieuwe natuursteenschade. Er was wel voldoende ander werk aan de toren, een goede reden om de steigers op te bouwen tot helemaal bovenaan. De bouw ervan nam zeven weken in beslag.
Zo moet de koperen spits compleet vernieuwd worden. Het oude koper gaat er af, nieuw koperwerk komt er op. Nu de constructie er toch staat, pakken we ook ander werk aan. Het schilderwerk wordt gedaan, houtrot wordt aangepakt. Scheuren in zandstenen elementen worden gerepareerd, het voegwerk wordt waar nodig hersteld evenals de sleepringen van de wijzerplaten.”
Er is geen hoofdaannemer. De Stichting treedt zelf op als opdrachtgever en directievoerder, samen met architectenbureau Van Hoogevest uit Amersfoort. De steigerbouwer is KPS, schilder is de Apeldoornse Steven Jansen. Het koperwerk en het leien dak is werk voor de Koninklijke Van Wely.

Wat kost de restauratie?
“De totale kosten bedragen € 360.000,- maar het kost de Protestantse Gemeente Apeldoorn en onze wijkgemeente geen cent. Eind 2015 richtten wij de Stichting Exploitatie Grote Kerk Apeldoorn op. Die heeft alle lasten overgenomen van de Protestantse Gemeente. Zo werden wij, min of meer, gedelegeerd eigenaar van de kerk. De stichting betaalt alle kosten en in ruil daarvoor exploiteert zij het gebouw, verkrijgt haar inkomsten met name uit verhuring. We dekken vijftig procent van de kosten uit de BRIM-subsidie. Een ander deel komt van de Stichting Vrienden van de Grote Kerk, de organisator van de 35 Pleinmarkten. Daarmee is destijds veel geld opgehaald. In 2008 werd de laatste gehouden, er is nog steeds geld in kas. Het resterend deel moet uit de Stichting Exploitatie komen.”